Pola petempatan
Petempatan ialah kawasan tempat tinggal manusia. Pola petempatan bermaksud susunan atau bentuk taburan rumah di sesuatu kawasan. Terdapat tiga pola utama:
- Berjajar (linear) — rumah tersusun memanjang mengikut jalan raya, tebing sungai atau pinggir pantai.
- Berkelompok (berpusat) — rumah berkumpul rapat mengelilingi satu pusat seperti masjid, pasar atau perigi.
- Berselerak (berjarak) — rumah tersebar jauh antara satu sama lain, biasa di kawasan pertanian dan ladang.
Idea utama
Tiga pola petempatan ialah berjajar, berkelompok dan berselerak.
Faktor petempatan
Kedudukan petempatan dipengaruhi oleh faktor fizikal dan faktor manusia. Faktor fizikal termasuk bekalan air (berhampiran sungai), bentuk muka bumi yang rata dan tanah subur. Faktor manusia pula termasuk pengangkutan, peluang pekerjaan dan kemudahan sosial.
Contoh
Petempatan berjajar sering terbentuk di sepanjang jalan raya kerana penduduk mahu mudah bergerak dan berhubung.
Air ialah salah satu faktor terpenting. Petempatan awal berkembang di tepi sungai kerana penduduk memerlukan air untuk minum, bertani, membasuh dan pengangkutan. Tanah subur di dataran sungai juga membolehkan penduduk bercucuk tanam, lalu semakin ramai orang datang menetap. Pengangkutan yang baik seperti jalan raya dan landasan kereta api membolehkan sesuatu petempatan berkembang lebih besar.
Pola petempatan boleh berubah mengikut masa. Sebuah kampung berkelompok yang kecil boleh berkembang menjadi bandar apabila jalan dan kedai dibina, dan rumah baharu mungkin merebak di sepanjang jalan menuju ke bandar itu. Memahami pola dan faktor ini membantu perancang bandar menentukan lokasi perumahan dan kemudahan baharu.
Ingat
Kawasan tanah tinggi yang curam biasanya dielakkan kerana sukar membina rumah dan jalan.