Daripada barter kepada wang
Sebelum wujudnya wang, masyarakat berdagang secara barter, iaitu pertukaran barang dengan barang secara terus tanpa menggunakan wang. Sistem ini menimbulkan beberapa masalah. Yang utama ialah keperluan keinginan berganda yang serentak — seorang petani yang mahu menukar beras dengan kasut hanya boleh berbuat demikian jika dia bertemu tukang kasut yang pada masa yang sama mahukan beras. Barter juga sukar kerana tiada ukuran nilai yang seragam, barang besar seperti lembu tidak boleh dibahagikan kecil, dan banyak barang tidak tahan lama untuk disimpan.
Wang diperkenalkan untuk menyelesaikan masalah ini. Wang ialah apa sahaja yang diterima umum sebagai alat pembayaran bagi barang, perkhidmatan dan hutang.
Empat fungsi wang
- Alat perantaraan pertukaran — wang diterima untuk membeli dan menjual, jadi keinginan berganda tidak lagi diperlukan.
- Ukuran nilai — harga semua barang dinyatakan dalam unit yang sama, iaitu Ringgit (RM), supaya nilai mudah dibandingkan.
- Penyimpan nilai — wang boleh disimpan dan digunakan pada masa hadapan kerana nilainya agak kekal.
- Ukuran bayaran tertunda — hutang dan ansuran pada masa depan boleh dinyatakan dalam nilai wang yang tetap.
Contoh
Seorang peniaga menjual nasi lemak pada harga RM3. Wang RM3 itu menjadi ukuran nilai, boleh digunakan untuk membeli barang lain (alat perantaraan), disimpan untuk esok (penyimpan nilai), dan digunakan untuk menjelaskan hutang kedai runcit minggu depan (bayaran tertunda).
Bank Negara Malaysia dan bank perdagangan
Bank Negara Malaysia (BNM) ialah bank pusat negara. BNM berkuasa mengeluarkan wang Ringgit, bertindak sebagai jurubank kepada kerajaan, menyimpan rizab negara, serta mengawal selia dan menyelia bank-bank lain supaya sistem kewangan stabil. BNM tidak menerima deposit daripada orang ramai.
Bank perdagangan pula berurusan terus dengan orang ramai. Fungsi utamanya ialah menerima deposit (akaun simpanan dan semasa) dan memberikan pinjaman kepada individu serta perniagaan. Bank perdagangan memperoleh keuntungan daripada perbezaan antara faedah pinjaman yang dikenakan dengan faedah deposit yang dibayar.
Ciri wang yang baik
Supaya dapat menjalankan fungsinya, wang perlu mempunyai beberapa ciri penting. Ia mesti diterima umum oleh semua pihak, tahan lama supaya tidak cepat rosak, dan mudah dibawa ke mana-mana. Wang juga perlu boleh dibahagikan kepada unit kecil seperti sen supaya urus niaga kecil dapat dibuat, seragam nilainya, serta mempunyai bekalan yang terhad dan terkawal supaya nilainya kekal stabil. Wang kertas dan syiling Ringgit yang dikeluarkan oleh Bank Negara Malaysia memenuhi semua ciri ini, menjadikannya jauh lebih cekap berbanding sistem barter.
Ingat
Bank pusat Malaysia ialah Bank Negara Malaysia; ia mengeluarkan Ringgit dan menyelia bank. Bank perdagangan menerima deposit dan memberi pinjaman kepada orang ramai.