Maksud Luluhawa
Luluhawa ialah proses pemecahan dan pereputan batuan di tempat asalnya tanpa pengangkutan. Ia berbeza daripada hakisan kerana bahan yang terhasil tidak dialihkan ke tempat lain. Terdapat tiga jenis luluhawa yang saling bertindak. Luluhawa penting kerana ia menghasilkan bahan mentah bagi pembentukan tanih dan membentuk pelbagai bentuk muka bumi, seperti bukit karst di kawasan batu kapur.
Jenis Luluhawa
Luluhawa fizikal (mekanikal) memecahkan batuan kepada serpihan yang lebih kecil tanpa mengubah kandungan kimianya. Perubahan suhu siang dan malam menyebabkan pengelupasan (kulit bawang), pemecahan blok dan pemecahan berbutir, manakala tindakan fros (beku–cair) berlaku di kawasan sejuk. Di kawasan gurun yang panas dan kering, luluhawa fizikal paling giat kerana julat suhu harian yang besar.
Luluhawa kimia menyebabkan batuan reput melalui tindak balas kimia dengan air, oksigen dan asid. Pengkarbonan melarutkan batu kapur lalu membentuk gua, pengoksidaan mengaratkan mineral besi, dan hidrolisis menukar feldspar dalam granit menjadi tanah liat. Luluhawa kimia paling giat di kawasan panas dan lembap seperti Malaysia.
Luluhawa biologi berlaku akibat hidupan. Akar tumbuhan yang membesar merekah batuan secara fizikal, manakala asid daripada organisma seperti liken dan aktiviti manusia mempercepatkan pereputan kimia.
Ingat
Iklim Malaysia yang panas dan lembap sepanjang tahun menggalakkan luluhawa kimia dan biologi yang giat.
Faktor Luluhawa
Kadar luluhawa dipengaruhi oleh beberapa faktor:
- Suhu dan julat suhu harian yang besar.
- Kelembapan dan jumlah hujan yang tinggi.
- Jenis dan struktur batuan — batuan berkekar mudah terluluhawa.
- Tumbuh-tumbuhan dan kecuraman cerun.