Penyata kewangan sebuah perniagaan milikan tunggal disediakan pada akhir tempoh perakaunan untuk mengukur prestasi dan kedudukan perniagaan. Ia mengandungi tiga komponen utama yang saling berkaitan.
Akaun Perdagangan
Akaun perdagangan mengira untung kasar, iaitu perbezaan antara jualan bersih dengan kos jualan. Kos jualan diperoleh daripada inventori awal campur belian bersih tolak inventori akhir. Komponen ini hanya melibatkan item yang berkaitan secara langsung dengan aktiviti membeli dan menjual barang niaga.
Akaun Untung Rugi
Akaun untung rugi bermula dengan untung kasar, menambah hasil lain (seperti komisen diterima) dan menolak semua belanja perniagaan (seperti sewa, gaji dan utiliti). Hasilnya ialah untung bersih atau rugi bersih bagi tempoh tersebut.
Konsep
Untung kasar = Jualan bersih − Kos jualan. Untung bersih = Untung kasar + Hasil lain − Belanja.
Penyata Kedudukan Kewangan
Penyata kedudukan kewangan menunjukkan kedudukan perniagaan pada satu tarikh tertentu. Ia menyenaraikan aset (bukan semasa dan semasa), liabiliti (bukan semasa dan semasa) dan ekuiti pemilik. Penyata ini mematuhi persamaan perakaunan: Aset = Liabiliti + Ekuiti Pemilik.
Contoh
Perniagaan Rima mempunyai jualan bersih RM90,000 dan kos jualan RM54,000. Untung kasar ialah RM90,000 − RM54,000 = RM36,000. Selepas menolak belanja RM21,000, untung bersih ialah RM15,000. Untung bersih ini dipindahkan ke akaun modal dalam penyata kedudukan kewangan.
Hubungan antara Komponen
Ketiga-tiga komponen mesti disediakan mengikut susunan yang betul kerana keputusan satu komponen mengalir ke komponen berikutnya. Untung kasar daripada akaun perdagangan dibawa ke akaun untung rugi sebagai baki pembuka. Untung bersih yang diperoleh pula dibawa ke penyata kedudukan kewangan untuk menambah modal pemilik. Oleh itu, sebarang kesilapan dalam mengira kos jualan akan menjejaskan untung kasar, untung bersih dan seterusnya baki modal. Penyediaan penyata kewangan ini juga mematuhi piawaian pelaporan MFRS bagi entiti perniagaan di Malaysia, dan menjadi asas kepada pengiraan cukai kepada LHDN. Bagi perniagaan milikan tunggal, penyata ini biasanya disediakan setahun sekali pada akhir tempoh perakaunan.
Ingat
Akaun perdagangan dan akaun untung rugi ialah akaun bagi satu tempoh; penyata kedudukan kewangan ialah gambaran pada satu tarikh. Untung bersih menghubungkan kedua-duanya melalui akaun modal.