Kerajaan menggunakan alat dasar ekonomi untuk mencapai matlamat seperti pertumbuhan ekonomi, harga yang stabil dan guna tenaga penuh. Dua alat utama ialah dasar fiskal dan dasar kewangan (monetari). Kedua-duanya digunakan untuk menangani masalah seperti inflasi dan pengangguran. Perbezaan asasnya ialah siapa yang melaksanakannya: dasar fiskal dilaksanakan oleh kerajaan, manakala dasar kewangan dilaksanakan oleh bank pusat, iaitu Bank Negara Malaysia.
Dasar fiskal
Dasar fiskal ialah penggunaan perbelanjaan kerajaan dan cukai untuk mempengaruhi ekonomi. Dasar ini dilaksanakan oleh kerajaan melalui Belanjawan tahunan yang dibentangkan di Parlimen. Apabila ekonomi lembap dan pengangguran tinggi, kerajaan boleh menambah perbelanjaan dan menurunkan cukai (dasar fiskal mengembang) untuk merangsang permintaan. Apabila inflasi tinggi, kerajaan boleh mengurangkan perbelanjaan dan menaikkan cukai (dasar fiskal menguncup) untuk menyejukkan ekonomi. Hasil cukai langsung dan cukai tak langsung membiayai perbelanjaan ini, dan jika perbelanjaan melebihi hasil, kerajaan mengalami defisit belanjawan yang lazimnya dibiayai melalui pinjaman.
Dasar kewangan (monetari)
Dasar kewangan ialah kawalan ke atas penawaran wang dan kadar faedah dalam ekonomi. Di Malaysia, dasar ini dilaksanakan oleh Bank Negara Malaysia, iaitu bank pusat negara. Alat utamanya ialah Kadar Dasar Semalaman (OPR). Menaikkan OPR menjadikan pinjaman lebih mahal, mengurangkan perbelanjaan dan membantu mengawal inflasi. Menurunkan OPR menjadikan pinjaman lebih murah, menggalakkan perbelanjaan dan pelaburan untuk mengurangkan pengangguran. Selain OPR, Bank Negara Malaysia juga boleh mengubah penawaran wang dengan menjual atau membeli sekuriti kerajaan; menjual sekuriti menarik balik wang daripada ekonomi, manakala membelinya menambah wang dalam edaran.
Formula
Melawan inflasi → dasar menguncup: kurangkan perbelanjaan / naikkan cukai / naikkan OPR.
Melawan pengangguran → dasar mengembang: tambah perbelanjaan / turunkan cukai / turunkan OPR.
Secara ringkas, inflasi dilawan dengan dasar menguncup yang mengurangkan jumlah perbelanjaan dalam ekonomi, manakala pengangguran dilawan dengan dasar mengembang yang menambah perbelanjaan. Kerajaan dan Bank Negara Malaysia perlu menimbang kedua-dua matlamat ini kerana tindakan melawan inflasi kadangkala boleh memperlahankan pertumbuhan dan menambah pengangguran.
Contoh
Apabila inflasi meningkat, Bank Negara Malaysia menaikkan OPR. Kadar faedah pinjaman perumahan dan pinjaman peribadi naik, jadi isi rumah berbelanja lebih sedikit dan tekanan harga berkurang.
Ingat
Dasar fiskal = kerajaan (perbelanjaan + cukai, melalui Belanjawan). Dasar kewangan = Bank Negara Malaysia (OPR + penawaran wang).